Bekijk de impact van getallen en innovatie rondom het concept zombillion op economieën

De term ‘zombillion’ roept onmiddellijk vragen op. Het is een neologisme, een nieuw gevormd woord dat de potentie heeft om een complex concept te beschrijven: de economische en sociale gevolgen van een enorme toename van ‘zombiebedrijven’. Dit zijn bedrijven die eigenlijk failliet zouden moeten gaan, maar door kunstmatige levensverlenging, vaak door lage rentevoeten en overheidssteun, toch blijven voortbestaan. Deze bedrijven slorpen kapitaal op dat elders wellicht productiever zou kunnen worden ingezet en belemmeren de efficiëntie van de markt. De impact van een dergelijke situatie kan verstrekkende gevolgen hebben voor economieën wereldwijd.

De opkomst van zombillion-achtige fenomenen is niet nieuw, maar de omvang ervan is de laatste jaren toegenomen, met name na de financiële crisis van 2008 en meer recentelijk, als gevolg van de economische schokken veroorzaakt door de COVID-19 pandemie. Deze gebeurtenissen hebben geleid tot ongekende maatregelen van overheden en centrale banken om de economie te ondersteunen, waardoor sommige bedrijven in staat zijn gesteld te overleven die anders ten onder zouden zijn gegaan. De vraag is nu of deze levensverlenging op de lange termijn houdbaar is en wat de gevolgen zijn voor de algehele economische gezondheid.

De Oorsprong en Evolutie van Zombiebedrijven

Het concept van zombiefirmas, de voorlopers van de ‘zombillion’ economie, werd voor het eerst populair gemaakt door onderzoekers in Japan in de jaren 90. Daar constateerden ze een aanzienlijk aantal bedrijven die weliswaar operationeel bleven, maar nauwelijks winst maakten en in feite afhankelijk waren van continue herfinanciering om hun schulden te betalen. Deze bedrijven vertoonden kenmerken van ‘levende doden’: ze consumeerden resources zonder een significante bijdrage te leveren aan de economische groei. De situatie in Japan was het gevolg van een langdurige periode van economische stagnatie en een beleid van het voorkomen van faillissementen om sociale onrust te voorkomen. Deze benadering leidde echter tot een allocatie van kapitaal naar inefficiënte bedrijven, wat de economische herstructurering belemmerde.

De Rol van Lage Rente en Schuld

Een cruciale factor bij de opkomst van zombiefirmas is de beschikbaarheid van goedkope leningen. Lage rentevoeten maken het voor bedrijven gemakkelijker om schulden te betalen en te herfinancieren, zelfs als hun winstgevendheid laag is. Dit creëert een perverse incentive: bedrijven die in normale omstandigheden zouden moeten worden gesaneerd, kunnen hun bestaan voortzetten door te blijven lenen. Dit fenomeen is niet beperkt tot Japan; het is ook waargenomen in andere landen, waaronder de Verenigde Staten en Europa. In feite hebben beleidsmaatregelen die gericht zijn op het stimuleren van de economie door middel van lage rente en kwantitatieve versoepeling onbedoeld bijgedragen aan de toename van zombiefirmas. Dit uit zich in een verminderde dynamiek in markten en een beperking van innovatie.

Jaar	Aantal Zombiefirmas (geschat) in de VS
2007	5%
2013	12%
2023	20%

De tabel illustreert de stijgende trend van zombiefirmas in de Verenigde Staten. De toename is vooral opvallend na de financiële crisis van 2008 en de COVID-19 pandemie, perioden waarin de overheid en de centrale bank ingrepen om de economie te ondersteunen.

De Sectorale Spreiding van Zombiefirmas

Zombiefirmas zijn niet gelijkmatig verdeeld over alle sectoren van de economie. Sommige sectoren zijn vatbaarder voor het ontstaan en voortbestaan van zombiefirmas dan andere. Over het algemeen komen zombiefirmas vaker voor in sectoren met lage concurrentie, hoge toetredingsbarrières en een hoge mate van regulering. Voorbeelden van sectoren waar zombiefirmas vaak voorkomen, zijn de bouw, de detailhandel en bepaalde delen van de industrie. In deze sectoren is het vaak moeilijk voor nieuwe bedrijven om de markt te betreden, waardoor bestaande, minder efficiënte bedrijven in staat zijn om hun positie te behouden. Dit reduceert de noodzaak tot innovatie en productiviteitsverbeteringen.

De Impact op Innovatie en Productiviteit

De aanwezigheid van zombiefirmas heeft negatieve gevolgen voor de algehele economische groei en innovatie. Zombiefirmas concurreren met gezonde, innovatieve bedrijven om middelen, zoals kapitaal en arbeid. Dit belemmert de groei van de meest productieve bedrijven en vermindert de economische dynamiek. Bovendien remt de aanwezigheid van zombiefirmas de innovatie, omdat er minder druk is op bedrijven om te investeren in nieuwe technologieën en processen. In een situatie waarin bedrijven kunnen overleven zonder te innoveren, is er minder incentive om te investeren in onderzoek en ontwikkeling. Dit leidt tot een lagere groei van de totale factorproductiviteit.

• Verminderde investeringen in onderzoek en ontwikkeling
• Lagere loongroei door verminderde concurrentie
• Minder dynamiek in de arbeidsmarkt
• Beperkte allocatie van kapitaal naar de meest productieve bedrijven

De lijst geeft een overzicht van de belangrijkste negatieve gevolgen van zombiefirmas voor de economie. Het is duidelijk dat de aanwezigheid van zombiefirmas een aanzienlijke belemmering vormt voor economische groei en innovatie.

De Rol van Overheidsbeleid

Overheidsbeleid speelt een cruciale rol bij het creëren en in stand houden van zombiefirmas. Zoals eerder vermeld, kunnen beleidsmaatregelen die gericht zijn op het stimuleren van de economie door middel van lage rente en kwantitatieve versoepeling onbedoeld bijdragen aan de toename van zombiefirmas. Bovendien kunnen overheidssteunprogramma's, zoals bail-outs en subsidies, bedrijven in staat stellen te overleven die anders failliet zouden gaan. Hoewel deze maatregelen bedoeld zijn om banen te redden en de economie te stabiliseren, kunnen ze op de lange termijn contraproductief zijn, omdat ze de allocatie van middelen naar inefficiënte bedrijven bevorderen. Het is essentieel dat overheden een evenwicht vinden tussen het ondersteunen van de economie en het bevorderen van structurele hervormingen en efficiëntie.

Het Belang van Structurele Hervormingen

Om de negatieve gevolgen van zombiefirmas te beperken, zijn structurele hervormingen noodzakelijk. Dit omvat het versoepelen van de regels voor faillissementen, het verminderen van de bureaucratie en het bevorderen van de concurrentie. Een efficiënt faillissementsproces stelt bedrijven die niet langer levensvatbaar zijn in staat om ordelijk te worden afgewikkeld, waardoor kapitaal en arbeid vrijkomen voor meer productieve toepassingen. Het verminderen van de bureaucratie maakt het gemakkelijker voor nieuwe bedrijven om de markt te betreden, waardoor de concurrentie toeneemt en de incentive voor innovatie wordt vergroot. Het bevorderen van de concurrentie zorgt ervoor dat bedrijven worden gedwongen om efficiënter te werken en te innoveren om te kunnen overleven.

1. Versoepelen van faillissementsregels
2. Verminderen van bureaucratie
3. Bevorderen van concurrentie
4. Stimuleren van investeringen in onderzoek en ontwikkeling

De lijst geeft aan welke stappen noodzakelijk zijn om de negatieve gevolgen van zombiefirmas te beperken en een gezondere economische groei te bevorderen.

De Internationale Dimensie van Zombillion-risico’s

Het probleem van zombiefirmas is niet beperkt tot één land of regio. Het is een wereldwijd fenomeen dat risico's vormt voor de stabiliteit van de internationale economie. De aanwezigheid van zombiefirmas in één land kan negatieve spill-over effecten hebben op andere landen, bijvoorbeeld via handel en financiële markten. Zo kunnen zombiefirmas in een land leiden tot overcapaciteit in bepaalde sectoren, wat resulteert in lagere prijzen en verminderde winstmarges voor bedrijven in andere landen. Bovendien kunnen zombiefirmas een bron van financiële instabiliteit vormen, met name als ze zwaar zijn belast met schulden.

De Toekomst van de Economie: Een Nieuwe Benadering

De uitdaging van het omgaan met zombiefirmas vereist een nieuwe benadering van economisch beleid. Het is niet langer voldoende om te vertrouwen op traditionele maatregelen, zoals lage rentevoeten en overheidssteun. In plaats daarvan is er behoefte aan een meer proactieve en structurele aanpak die gericht is op het bevorderen van economische dynamiek, innovatie en efficiëntie. Dit omvat het creëren van een gunstig klimaat voor ondernemerschap, het stimuleren van investeringen in onderzoek en ontwikkeling, en het implementeren van beleidsmaatregelen die de concurrentie bevorderen. Dit vereist moed en politieke wil, omdat het vaak betekent dat moeilijke beslissingen moeten worden genomen die op korte termijn pijn kunnen veroorzaken, maar op de lange termijn essentieel zijn voor een gezonde en duurzame economische groei. De toekomst vraagt om een verschuiving van het redden van bedrijven naar het ondersteunen van innovatie en een efficiënte allocatie van middelen.

Het is cruciaal om te beseffen dat de ‘zombification’ van de economie niet alleen een economisch probleem is, maar ook een sociaal en politiek probleem. Het kan leiden tot een afname van het vertrouwen in het economische systeem en tot een toename van de sociale ongelijkheid. Daarom is het belangrijk dat overheden en beleidsmakers een breed scala aan factoren in overweging nemen bij het ontwikkelen van beleidsmaatregelen om de negatieve gevolgen van zombiefirmas te beperken. Een integrale aanpak die rekening houdt met de economische, sociale en politieke dimensies van het probleem is essentieel voor het creëren van een veerkrachtige en duurzame economie.